Een tijd van culturele verschuivingen…

Nooit eerder is er een tijd geweest waarin de protestantse kerken zo’n ingrijpende  verschuiving hebben meegemaakt wat betreft de culturele en geografische achtergrond van haar gelovigen. Waar ooit het protestants christendom voornamelijk beperkt bleef tot Europa en Amerika, is in de laatste eeuw de kleur van de kerk bijna geheel verschoten van het Westen naar de rest van de wereld 

Oftewel bijna 2/3 van de protestante christenen in de wereld is tegenwoordig niet-Westers. En dat is vooral te danken aan de groei van de kerk in de niet-Westerse wereld. Denk maar aan:


China: van 1 miljoen christenen rond de culturele revolutie midden vorige eeuw, naar, volgens recente schattingen, tot wel 130 miljoen nu.


Zuid Korea: in 1880 nog geen enkele christen, nu stuurt het relatief gezien de meeste zendelingen de wereld in.


Afrika: rond 1900 was de bevolking in dit continent nog voor maar een paar procent christen, nu al voor ruim 50%.


Brazilië: dit land stuurde nu al enkele duizenden zendelingen naar andere delen van de wereld, en dat zal alleen maar meer worden.



















Ook in Nederland gaan we dat steeds meer zien. Maar liefst 800.000 christenen in Nederland hebben een allochtone achtergrond. Kerken die voor 100% blank zijn, worden een minderheid of groeien niet. Sommigen denken dat hiermee iets verloren gaat, maar deze ontwikkeling biedt nieuwe kansen.

Het vereist ook nieuwe inzichten en interculturele vaardigheden van kerken, instellingen en commissies. Tijd dus voor meer onderzoek, meer toerusting en meer impact!



“Kerken die voor 100% blank zijn, worden een minderheid of groeien niet.”




Jezus’ visie op allochtonen



Eén van de meest kenmerkende eigenschappen van de manier waarop God mensen gebruikt, is Zijn omgekeerde werkwijze. Hij gebruikt niet degenen die vooraan staan, maar de laatsten in de rij. Niet de sterken, maar de zwakken. Hij laat Jozef opgroeien in de woestijn, en Mozes in een paleis. Maar hij gebruikt Jozef in een paleis en Mozes in een woestijn. Hij beschaamt de wijzen en aanzienlijken in de wereld door degenen van wie je het minste verwacht.


Een blik op zijn 12 discipelen zegt genoeg. Maar ook de rol van buitenlanders in Jezus’ visie is een opmerkelijke.


Terwijl vreemdelingen zoals Samaritanen als scheldwoord gebruikt werden (Jezus kreeg het naar zijn hoofd geslingerd in Johannes 8 – ‘Zeggen we soms ten onrechte dat u een Samatitaan  bent, en dat u bezeten bent?’), gebruikte Jezus de volgende situaties als spiegel voor de Joden:


Lucas 17:10 – een Samaritaan komt tot schaamte van de Joden als enige van 10 terug om Jezus te bedanken voor zijn genezing van een huidziekte.


Lucas 10 – Jezus laat met de illustratie van een Barmhartige Samaritaan aan het religieuze establishment zien wat echte naastenliefde inhoudt. Zoiets als spreken over de ‘goede Marokkaan in een kerk op de Veluwe’.


Lucas 4:25-28 – Jezus raakt hier de gevoelige plek van Joodse trots, door aan te tonen dat zelfs in het Oude Testament God Zijn volk soms passeerde en wel buitenlanders helpt en geneest in plaats van Joden.


Mattheus 8 – het is nota bene een bezetter - een Romeinse hoofdman – in wie Jezus hier meer geloof ziet dan Hij in heel Israël is tegen gekomen. De buitenlanders zouden de Israëlieten nog wel eens voorgaan in het Koninkrijk.


Mattheus 15 – minstens zo’n groot geloof had de Kanaänitische vrouw (Syro-Fenicische = huidige Libanon) voor haar dochter, een vrouw die Jezus lijkt af te wijzen door haar met een hond te vergelijken, maar hierdoor juist het sterke geloof van een ‘heiden’ laat zien aan zijn Joodse discipelen.


Deze ‘buitenlandse spiegel’ die Jezus voorhoudt, was uiteindelijk om de Joden jaloers te maken zoals Paulus Joden wilde bereiken door afgunst op te roepen met zijn bediening onder de heidenen (Rom 11:14). 

Het is niet voor de handliggend om dat middels ‘heidenen’ te doen als je Joden op het oog hebt. Maar juist dat is de omgekeerde weg die God vaak gaat. Ook in deze tijd.



“Met ‘Cross Cultural Impact’ willen we in Nederland een ‘omgekeerde’ impact zien, door de inzet van niet-Westerse christenen”




Een tijd van omgekeerde impact….




Jezus’ visie op allochtonen (zie hiervoor) is de visie van omgekeerde impact. Zou het in deze tijd anders zijn? Is de groei van de kerk in de niet-Westerse wereld niet juist een teken voor het geseculariseerde Westen? Houden de christen-buitenlanders in Nederland ons misschien een spiegel voor waarin we geconfronteerd worden met bijvoorbeeld ons rationalisme? Kan onze eenzaamheid in het Westen, waardoor iemands dood pas na jaren opgemerkt wordt, een antwoord vinden in het gemeenschapsdenken van niet-Westerlingen? Het is misschien niet logisch, maar zouden individualistische Nederlanders niet juist door allochtone christenen jaloers gemaakt kunnen worden, omdat zij ‘schatten’ kennen die we in Nederland verloren hebben?


Veel kerken kunnen een onschatbare rijkdom aan potentieel bezitten in de vorm van mensen uit andere culturen. Zij zijn niet zozeer vreemde buitenlanders of zielige vluchtelingen, maar mensen met een bijzonder getuigenis, met nieuwe inzichten en andere gaven. Zij brengen de hoognodige kleur aan onze kerken. Het zijn mensen met een positieve invloed, voor Nederland maar ook richting de landen waar ze vandaan komen.


Landen die voor menig Westerling gesloten blijven, kunnen zij beïnvloeden met het via hun relaties en familie – en zo kan een Nederlandse kerk een wereld-kerk worden dankzij die ene Oosterling of Zuiderling. In onze visie zijn zij de ‘nieuwe schatten’ van de Westerse kerk. Het zijn schatten die vaak nog gezien en erkend moeten worden. Ze moeten nog bereikt worden in de omgeving van een Nederlandse kerk. Of ze zijn al in de kerk maar hun potentieel is nog nooit aangewend en verder toegerust.


Tegelijk herinneren niet-Westerlingen de Nederlanders aan schatten die verloren zijn gegaan. De kracht van het evangelie hebben velen van hen voor het eerst of opnieuw ervaren in een tijd dat de Nederlander denkt dat de kerk hem niets meer te zeggen heeft.


Niet-Westerse christenen zijn het bewijs dat het evangelie nog steeds ‘een kracht Gods is’.  Ook voor christenen hebben ze een boodschap: bijvoorbeeld door hun gaven die we in het individualistische Nederland verwaarloosd hebben, zoals gastvrijheid. Of inzichten in het christelijk geloof die door de rationalistische Westerse cultuur verloren zijn gegaan (bijvoorbeeld de eenheid tussen de geestelijke en natuurlijke wereld). We hebben het nodig dat mensen van buiten onze eigen beperkte cultuur, laten zien welke ‘oude schatten’ we ten onrechte vergeten of geminacht hebben. Dit potentieel moet echter wel de kans krijgen om gehoord te worden.


Met ‘Cross Cultural Impact’ willen we in Nederland een ‘omgekeerde’ impact zien, door de inzet van niet-Westerse christenen in een geseculariseerde samenleving; in kerken, media, maatschappelijke en missionaire projecten.